Κυρία Πρόεδρε,
Κυρίες και κύριοι Συνάδελφοι,
Ενώπιον της Ολομέλειας, έχουμε για άλλη μια φορά το θέμα των εκποιήσεων. Ένα πάρα πολύ σοβαρό οικονομικό και κοινωνικό ζήτημα που αντιμετωπίζει σήμερα η κυπριακή κοινωνία.
Υπενθυμίζω ότι την τελευταία φορά που συζητήθηκε το θέμα και υπήρξε νομοθετική ρύθμιση, με τη δική μας καθοριστική συμβολή και παρέμβαση, δώσαμε ένα επί πλέον εξωδικαστικό βήμα, για να μπορεί κάποιος να σώσει την περιουσία του.
Συγκεκριμένα, προτείναμε την ουσιαστική εμπλοκή του Γραφείου του Χρηματοοικονομικού Επιτρόπου στη διαδικασία εκποιήσεων, διευρύνοντας και εκσυγχρονίζοντας τις αρμοδιότητες του και δίνοντας του μεγαλύτερη εμπλοκή και ρόλο. Δηλαδή πετύχαμε, με ένα σχετικά σύντομο, αποτελεσματικό και αξιόπιστο μηχανισμό, την εμπλοκή του Χρηματοοικονομικού Επιτρόπου να εξετάζει το παράπονο του δανειολήπτη σε σχέση με εκποιήσεις, υπερχρεώσεις και καταχρηστικές ρήτρες και εντός 45 ημερών να εκδίδει σχετική απόφαση. Εάν η τράπεζα διαφωνεί με την απόφαση του Χρηματοοικονομικού Επιτρόπου, τότε η υπόθεση θα πάει στο δικαστήριο. Μέχρι τη λήψη της απόφασης του Δικαστηρίου, η εκποίηση θα συνεχίζει να αναστέλλεται.
Ωστόσο, διαπιστώνουμε ότι το σημαντικό αυτό εργαλείο που δώσαμε στα χέρια των καλόπιστων δανειοληπτών, δεν χρησιμοποιείται από τους δανειολήπτες στο βαθμό που επιθυμούμε.
Το δεύτερο βήμα το οποίο είχαμε εισηγηθεί, είναι η λειτουργία των Ειδικών Δικαστηρίων. Είχαμε προτείνει τον ορισμό αριθμού δικαστών να εκδικάζουν υποθέσεις, οι οποίες αφορούν διαφορές μεταξύ δανειοληπτών και πιστωτών, περιλαμβανομένων υπερχρεώσεων και καταχρηστικών ρητρών. Αυτό θα βοηθήσει στην επίσπευση της εκδίκασης των υποθέσεων. Δυστυχώς δεν είχαμε ανταπόκριση και ακόμη αναμένουμε την υλοποίηση της εισήγησης μας από την Εκτελεστική εξουσία, αλλά κυρίως από το Ανώτατο Δικαστήριο, δηλαδή να διορίσει αριθμό δικαστών για σκοπούς εκδίκασης υποθέσεων χρηματοοικονομικής φύσεως.
Αν εφαρμόζονταν τα 2 αυτά μέτρα, εκτιμούμε ότι θα επιτυγχάναμε την εξωδικαστική επίλυση μεγάλου αριθμού χρηματοοικονομικών διαφορών και ταυτόχρονα, να αποφορτίσει τα δικαστήρια, μέσω της εκδίκασης μεγάλου αριθμού υποθέσεων που εκκρεμούν ενώπιον των δικαστηρίων. Ωστόσο, το αποτέλεσμα της μη υλοποίησης των πιο πάνω, είναι ότι πολλοί συμπολίτες μας κινδυνεύουν να χάσουν την πρώτη και μοναδική τους κατοικία. Μάλιστα, το τελευταίο διάστημα, είμαστε αποδέκτες πολλών παραπόνων για αύξηση του αριθμού των εκποιήσεων. Αύξηση του αριθμού των εκποιήσεων για το 2026, αναμένει και η Χρηματοοικονομική Επίτροπος, ενώ στους αριθμούς αυτούς, αναμένεται να προστεθούν και οι περιπτώσεις, οι οποίες θα τεθούν εκτός του Σχεδίου Ενοίκιο Έναντι Δόσης.
Για τους λόγους αυτούς, αλλά την ίδια ώρα αναγνωρίζοντας κάποια κενά και αδυναμίες του υφιστάμενου νομοθετικού πλαισίου, σε δημοσιογραφική διάσκεψη από τον Πρόεδρο της Παράταξης μας, στις 16 Φεβρουαρίου του 2026, προτείναμε μεταξύ άλλων και τα ακόλουθα:
1 Αναστολή εκποιήσεων μέχρι το τέλος του 2026 για κύριες κατοικίες των οποίων η αξία δεν ξεπερνά τις 350,000 ευρώ. Είναι μία από τις Προτάσεις Νόμου που έχουμε ενώπιον μας.
2 Οι αποφάσεις του Χρηματοοικονομικού Επιτρόπου να είναι δεσμευτικές και τελεσίδικες. Επίσης αυτή η Πρόταση Νόμου είναι ενώπιον της Ολομέλειας. Σημειώνουμε με ικανοποίηση την ανταπόκριση της Κυβέρνησης και την κατάθεση 2 Νομοσχεδίων τα οποία προνοούν:
Α) δεσμευτικότητα αποφάσεων, για παράπονα καταναλωτών εναντίον χρηματοοικονομικών επιχειρήσεων, σε περίπτωση που η διαφορά μεταξύ τους, δεν υπερβαίνει τις 20,000 ευρώ,
Β) την περαιτέρω αξιοποίηση του πλαισίου αφερεγγυότητας,
Γ) την αναβάθμιση του υφιστάμενου μηχανισμού επιβεβαίωσης χρέους επιλέξιμου οφειλέτη από τον Χρηματοοικονομικό Επίτροπο, με τη παραχώρηση δυνατότητας αναδιάρθρωσης του, δηλαδή στην ουσία, τον καθορισμό του υπολοίπου του χρέους και την παραχώρησης της δυνατότητας στο δανειολήπτη να απευθύνεται σε σύμβουλο αφερεγγυότητας για τον καταρτισμό προσωπικού σχεδίου αποπληρωμής του χρέους του και
Δ) παρέχεται η δυνατότητα στους δανειολήπτες να απευθύνονται νωρίτερα στον Χρηματοοικονομικό Επίτροπο για την επιβεβαίωση του ενυπόθηκου οφειλόμενου χρέους καταναλωτή, δηλαδή όταν λάβει την Επιστολή Τύπου Ι αντί την ΙΑ που ισχύει σήμερα.
Εμείς θα υπερψηφίσουμε τα Κυβερνητικά Νομοσχέδια, παρόλο που στο πρώτο υπάρχουν κάποιες αδυναμίες, τις οποίες σωστά επεσήμανε η Χρηματοοικονομική Επίτροπος και αφορούν κυρίως τον κίνδυνο καταστρατήγησης του διαμεσολαβητικού χαρακτήρα του θεσμού του Χρηματοοικονομικού Επιτρόπου και τον κίνδυνο να καταστεί ο θεσμός απλά ένας προθάλαμος των δικαστηρίων και ενδεχομένως οι πολίτες να πάψουν να τον θεωρούν ως ένα αποτελεσματικό μέσο επίλυσης χρηματοοικονομικών διαφορών. Οι ανησυχίες και οι επιφυλάξεις της Χρηματοοικονομικού Επιτρόπου είναι και δικές μας, γι’ αυτό και θα παρακολουθούμε την όλη εξέλιξη, θα αξιολογήσουμε τα νέα δεδομένα και αν χρειαστεί θα παρέμβουμε για να διορθώσουμε τυχόν στρεβλώσεις και προβλήματα.
Για το Νομοσχέδιο αυτό, έχουμε καταθέσει σχετική Τροπολογία με την οποία αυξάνουμε το ποσό της διαφοράς μεταξύ καταναλωτών και χρηματοοικονομικών επιχειρήσεων, για το οποίο θα προνοείται δεσμευτικότητα, από τις 20,000 ευρώ, στις 50,000 ευρώ, με στόχο να συμπεριλάβουμε ακόμη περισσότερες υποθέσεις για τις οποίες οι αποφάσεις του Χρηματοοικονομικού Επιτρόπου θα είναι δεσμευτικές. Αν δεν υπερψηφιστεί το Κυβερνητικό Νομοσχέδιο, τότε η Πρόταση Νόμου μας, παραμένει ενώπιον της Ολομέλειας και σας καλούμε να την υποστηρίξετε.
3 Επαναφορά του Σχεδίου Ενοίκιο έναντι Δόσης μέχρι το τέλος του 2026, με τα κριτήρια που ίσχυαν στο Σχέδιο Εστία. Χαιρετίζουμε την δήλωση του Υπουργού Οικονομικών ότι αποδέχεται την εισήγηση μας για να ανοίξει το Σχέδιο ξανά, για μια περίοδο 4 μηνών. Αναμένουμε την εφαρμογή της εξαγγελίας του Υπουργού Οικονομικών το συντομότερο δυνατό.
Οι υπόλοιπες Προτάσεις Νόμου που είμαστε εισηγητές μαζί με άλλους Συναδέλφους μας και βρίσκονται σήμερα ενώπιον της Ολομέλειας, είναι:
1 Ο περιορισμός του ενυπόθηκου χρέους μέχρι του ποσού που εισπράττεται μετά την εκποίηση ενυπόθηκου ακινήτου,
2 Ο περιορισμός του συνολικού οφειλόμενου ποσού πιστωτικής διευκόλυνσης στο διπλάσιο του αρχικού χρέους και
3 Ο περιορισμός της εγγύησης που παρέχεται από τους εγγυητές του δανείου στο αρχικό ποσό του δανείου.
Με την ευκαιρία αυτή καλούμε για άλλη μια φορά την Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου να διασφαλίσει ότι τηρείται και εφαρμόζεται αυστηρά από τα Χρηματοπιστωτικά Ιδρύματα, ο Κώδικας Συμπεριφοράς για το Χειρισμό Δανειοληπτών, καθώς και των Οδηγιών που εκδίδει για τις κακές πρακτικές που ακολουθούν, ειδικά σε σχέση με τις καταχρηστικές ρήτρες και τις υπερχρεώσεις. Μάλιστα, εμείς έχουμε τη θέση ότι η εφαρμογή του Κώδικα Συμπεριφοράς της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, θα πρέπει να καταστεί υποχρεωτική διά νόμου.
Κυρία Πρόεδρε,
Κυρίες και κύριοι Συνάδελφοι,
Θέλω να επικεντρωθώ στη δική μας Πρόταση Νόμου, η οποία προνοεί αναστολή των εκποιήσεων μέχρι το τέλος του 2026, την οποία σας καλώ να υποστηρίξετε. Είναι ένα αναγκαίο και προσωρινό μέτρο το οποίο θα προστατέψει τους ευάλωτους δανειολήπτες και τις μικρές οικογενειακές κατοικίες.
Αυτό θα δώσει την ευκαιρία να καλυφθούν νομοθετικά κενά, να διορθωθούν στρεβλώσεις και να γίνει μια αξιολόγηση και να δούμε την πρακτική εφαρμογή των Νομοθεσιών που θα ψηφιστούν σήμερα. Επίσης, θα δούμε τα αποτελέσματα από την ενίσχυση του θεσμού του Χρηματοοικονομικού Επιτρόπου και ειδικά στον τομέα της Δεσμευτικότητας συγκεκριμένων Αποφάσεων του και αν όντως το Πλαίσιο Αφερεγγυότητας θα τύχει περαιτέρω αξιοποίησης. Στο διάστημα που θα μεσολαβήσει λόγω της αναστολής, θα πρέπει να γίνει μια εκστρατεία ενημέρωσης στους δανειολήπτες και καταναλωτές, με όλες τις λεπτομέρειες των προνοιών της Νομοθεσίας, με σκοπό να αξιοποιήσουν τις υφιστάμενες και τις νέες νομοθετικές διατάξεις, τους μηχανισμούς και τα εργαλεία που έχουν στα χέρια τους, για να προστατεύσουν τις περιουσίες τους. Επί πλέον, θα δοθεί ο απαραίτητος χρόνος για επαναφορά και λειτουργία του Σχεδίου Ενοικίου Έναντι Δόσης, γεγονός το οποίο θα δώσει την ευκαιρία να προστατευτούν και να βοηθηθούν και άλλοι ευάλωτοι συμπολίτες μας. Τέλος, θα έχουμε την ευκαιρία να μελετήσουμε πιο προσεκτικά, κάποιες από τις Προτάσεις Νόμου που έχουμε ενώπιον μας, οι οποίες ενδέχεται να δημιουργήσουν προβλήματα, τόσο στη χρηματοοικονομική σταθερότητα του τόπου μας, με όλους τους συνεπακόλουθους κινδύνους, όσο και στους δανειολήπτες, ή κάποιες για τις οποίες ενδεχομένως να απαιτείται η προηγούμενη διαβούλευση με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και άλλους Ευρωπαϊκούς θεσμούς.
Καταλήγω, τονίζοντας ότι ως ΔΗΠΑ – Συνεργασία, ο στόχος μας παραμένει η προστασία της πρώτης κατοικίας, μέσω ενός αποτελεσματικού πλαισίου διαχείρισης του ζητήματος των εκποιήσεων, παρέχοντας ενισχυμένο δίκτυ προστασίας στους ευάλωτους δανειολήπτες, τα νοικοκυριά και τις μικρές επιχειρήσεις, με στόχο την εξισορρόπηση στη σχέση μεταξύ των δανειοληπτών και των πιστωτικών ιδρυμάτων και εταιρειών εξαγοράς και διαχείρισης πιστώσεων, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα την χρηματοοικονομική και δημοσιονομική σταθερότητα. Εμείς θα συνεχίσουμε να εργαζόμαστε με υπευθυνότητα, τεκμηρίωση και κοινωνική ευαισθησία, προς την επίτευξη του στόχου αυτού.
